Speech Veteranendag 2022

Afgelopen woensdag 22 juni was er een gezamenlijke Veteranenbijeenkomst bij Het Fort bij Edam. De veteranen zijn uitgenodigd en ontvangen door de burgemeesters van Edam-Volendam, Landsmeer en Waterland. De speech van burgemeester Lieke Sievers leest u hieronder.

Speech

Vandaag zijn we bij elkaar met de veteranen uit de gemeenten Waterland, Landsmeer en Edam-Volendam, als een voorschot op dan wel een eigen versie van de landelijke veteranendag van aanstaande zaterdag. Van harte welkom, in het fort Edam, en over deze locatie straks meer. Ik mag deze dag openen, en later in het programma zullen mijn collega’s van Landsmeer, Leon de Lange, en van Waterland, Marianne van der Weele, zich nog tot u richten.

Het mag nu weer, na 2 jaar Corona, en we zijn blij dat er weer een hele goede opkomst is.

Veteranendag is bedoeld als een eerbetoon aan alle veteranen - van de Tweede Wereldoorlog tot en met de missies van nu - die zich hebben ingezet in dienst van de vrede. Het streven is om maatschappelijke erkenning en waardering voor veteranen te bevorderen.

Komende zaterdag wonen Zijne Majesteit de Koning en minister-president Rutte in Den Haag de Nederlandse Veteranendag bij, een eerbetoon aan de ruim 100.000 Nederlandse veteranen. De Koning houdt een toespraak en reikt achttien vaandelopschriften uit aan eenheden van de Krijgsmacht die zich tijdens de strijd in Afghanistan hebben onderscheiden. Ook neemt hij het defilé af. Minister-president Rutte houdt een toespraak in de Koninklijke Schouwburg. Belangrijke momenten.

Maar afgelopen zaterdag 18 juni was er voor veel veteranen ook een belangrijke en gedenkwaardige gebeurtenis. In de krant werd dat moment als volgt geformuleerd:

“Veteranen van de VN-missie die de genocide in Srebrenica meemaakten, kregen zaterdag 'erkenning en waardering' van het kabinet. En premier Mark Rutte bood excuses aan.

Sommige veteranen waren in vol militair ornaat, anderen waren in hun vrijetijdskleding. Zij aan zij stonden ze zaterdag in de hitte in het gelid op een parkeerplaats bij een militaire kazerne in Schaarsbergen om een woord te horen dat ze de afgelopen 27 jaar pijnlijk hebben gemist: excuses.

Honderden veteranen van Dutchbat III, de vredesmissie die in 1995 machteloos toekeek bij een genocide, hoorden premier Mark Rutte dat woord gebruiken bij een ceremonie van 'erkenning en waardering' voor deze veteranen.

Omdat de militairen daar en toen door de wereld op een geweldige manier in de steek zijn gelaten;

omdat de militairen als blauwhelmen met een volstrekt ontoereikend mandaat en volstrekt onvoldoende materiaal en materieel de Bosnische oorlog werden ingestuurd,

en ook voor de manier waarop ze na terugkeer in Nederland behandeld werden. "Vandaag erkennen wij jullie pijn. We erkennen dat we niet goed voor jullie hebben gezorgd", zei minister van defensie Kajsa Ollongren. Ze reikte de veteranen ook het Ereteken voor Verdienste in brons uit.

Wat me trof was de reactie van enkele geïnterviewde veteranen. Dat het voor henzelf nodig was dat dit werd gezegd, dat ze nu verder kunnen, maar ook benoemden ze de verbondenheid met de nabestaanden van de genocide. "Ook zij moeten gehoord worden, zij zijn de belangrijkste groep. Wij zijn beschadigd, maar zij verloren vrijwel hun hele familie."

Het raakte me ondanks dat ik het wel wist: dat bij de veteraan, naast alle eigen verdriet en gevoel van onrechtvaardigheid, de compassie met de mensen die daar alles verloren, net zo indringend wordt gevoeld.

Het is niet voor niets dat in de huidige tijd er weer veel meer aandacht is voor defensie en de mensen die bij defensie werken, of gewerkt hebben. Er zijn steeds meer internationale spanningen, en de oorlogen komen nu weer steeds dichterbij. Eerst Syrië, waar we de gevolgen op het gebied van de vluchtelingen hebben ervaren 5/6 jaar geleden, en nu natuurlijk de oorlog in Oekraïne.

Ik kan me voorstellen dat dat u ook niet onberoerd laat. Het is naast een fysieke oorlog ook een media-oorlog, en de beelden komen in alle rauwheid bij ons binnen. Dat maakt bij iedereen veel los, en zal dat zeker doen bij mensen die weten wat oorlog is. En niet minder bij het thuisfront van de militairen, degenen die hen destijds en in een aantal gevallen nu nog steeds thuis hebben opgevangen.

Als minister Ollongren iets zegt over “niet goed gezorgd hebben voor de veteranen”, toen nog de militairen terugkwamen uit Bosnië, dan houdt dat meteen in dat er heel veel neerkwam op de schouders van de partners en gezinsleden van de veteranen. Dat dat geen eenvoudige situatie was in gezinnen, is duidelijk. Dat besef is er ook bij defensie, en er is sindsdien ook daar hard gewerkt om dit tekort aan zorg na terugkeer in te vullen. Ook in het steunen van de gezinsleden.

Daarom vind ik het belangrijk dat we vandaag, bij onze gezamenlijke veteranendag van drie gemeenten, zowel de veteranen als de partners van de veteranen ontvangen. En hiermee doen we wat mij betreft zowel recht aan de erkenning en waardering voor onze veteranen, als voor hun thuisfront.

Die erkenning en waardering is er van ons als burgemeesters, van onze gemeentebesturen, en we hopen van harte ook van onze inwoners. Daarom doen we dit ook, deze dag organiseren, voor het in beeld brengen van uw bijdrage aan vrede en veiligheid nationaal en internationaal. En om elk jaar onze dank daarvoor uit te spreken en te laten blijken.

Mede namens mijn collega’s wil ik u samen een hele prettige middag toewensen, praat lekker bij met elkaar en geniet van de bijzondere omgeving en straks van een heerlijke mediterrane maaltijd.

Veteranendag 2022