Natuur Edam en Volendam

Gebied tussen Edam en Oosthuizen

In de gemeente is natuurlijk overal natuur terug te vinden, onkruid in verharding of tussen de plantsoenbeplanting is daar via een volmaakt natuurlijk proces terecht gekomen. Overal waar ruimte is, gaat vanzelf iets groeien, iets wat daar kennelijk thuis hoort.

Toch kan er in onze woonomgeving geen sprake zijn van echte natuur, dus zonder ingrijpen van de mens; in dat geval stond alles hier onder water. De voorwaarden voor natuurlijke effecten zijn hier allemaal door de mens gecreëerd; bedoeld of onbedoeld.

De Nederlander heeft een naam opgebouwd op het gebied van omgaan met de natuur, eigenlijk tégen de natuur, in zijn voortdurende strijd tegen het water, zodat we hier droge voeten houden. Binnen die kunstmatige situatie is er toch wel weer ruimte voor natuur. In het polderlandschap Waterland vestigen zich vanzelf planten en dieren, die zich kennelijk in zo'n omgeving thuis voelen en daar een eigen karakter aan geven.

Natuurparken in Edam-Volendam

Omdat er steeds meer van dat ouderwetse Waterlandse landschap verdwijnt - vanwege het volbouwen en moderniseren - is er tussen Edam en Volendam, langs het Edammerpad een Natuurpark aangelegd met alle elementen die bij zo'n veenweidegebied horen: drasse graslanden, bloemrijke oevers, open water en riet en op enkele plekken kleine boselementen. Ook hier valt of staat het succes van zo'n park, met een goede waterhuishouding. In het park staan borden, waarop een en ander uitgelegd wordt.

Min of meer toevallig is het Molenpark, het groengebied langs de Dijkgraaf de Ruiterlaan ter hoogte van de Molenbuurt in Edam ontstaan. Er zijn plannen geweest om op die plek een begraafplaats voor de hele gemeente aan te leggen, die niet door zijn gegaan. Op een gedeelte zijn woningen gebouwd, de rest heeft een groenbestemming gekregen. Doordat er al een grote hoeveelheid zand was aangevoerd, voordat het besluit werd terug gedraaid, is er een gebied ontstaan wat hier normaal gesproken van ' nature' niet mogelijk zou zijn. Dergelijke omstandigheden vind je meer in het oosten en zuiden van het land of op de Veluwe. Dat bracht ook met zich mee dat er zich planten vestigden die bij zo'n gebied horen, voor de bijpassende dieren is het te klein. Er bloeien, vooral in het voorjaar, erg veel, voor deze omgeving, vreemde bloemen, waaronder orchissen (een orchideeënsoort).

In 2015 is een nieuw natuurpark aangelegd bij de nieuwe woonwijk de Broeckgouw. In dit park speelt de rugstreeppad een hoofdrol, zijn aanwezigheid op die plek bracht met zich mee dat er voor dit zwaar beschermde dier goede leefomstandigheden moesten worden gecreëerd voordat met de bouw van woningen mocht worden begonnen. Daartoe zijn er in dit park, toen nog weiland, al in 2009 poelen aangelegd waarin de voortplanting kan plaatsvinden en ook zijn er geschikte plekken voor overwintering aangelegd. Inmiddels is het park toegankelijk en zal verder uitgroeien tot een wandel- en speelgebied waarin natuurlijke ontwikkeling kan plaatsvinden.

Nog meer natuur in de gemeente

Natuur is ook te vinden en te beleven op de Zeevangszeedijk en de Zuidpolderzeedijk; tussen de basaltblokken groeit van alles en daarnaast zijn er vanaf de dijk veel vogels waar te nemen. Op zo'n dijk kun je de elementen echt proeven. Wat kleinschaliger is de natuur in Edam te ervaren in de groenstrook ten westen van de bebouwing (omgeving Claes Teenxstraat, Paulus Pietersstraat), de Vestingen rond de oude kom, de Buitenhaven aan het einde van het Oorgat en in Volendam het Boelenspark, de groenstrook die evenwijdig aan de Mercuriuslaan aan de overkant van de sloot ligt

Polder Zeevang

Sinds 1 januari 2016 is Edam-Volendam groter gegroeid door de fusie met de voormalige gemeente Zeevang. Als gemeentenaam is Zeevang verdwenen, maar de polder Zeevang, eigenlijk naamgever voor de voormalige gemeente, bestaat nog steeds. Polder Zeevang is niet alleen de naam van de betreffende polder, maar is ook gebruikt bij de aanwijzing als Natura2000-gebied Polder Zeevang. Hiermee maakt deze polder deel uit van een Europees netwerk van natuurgebieden, evenals overigens het aangrenzende Markermeer. Ook hier geldt weer dat geen sprake is van echte oorspronkelijke natuur, maar een door mensen gecreëerde situatie die met zich meebrengt dat bepaalde planten en dieren er zich thuis voelen. Polder Zeevang is als Natura2000-gebied aangewezen omdat veel vogelsoorten, zoals bijvoorbeeld de smient, de polder gebruiken om te overwinteren. Verder is de polder natuurlijk een prima weidevogelgebied. Vanaf de wegen in de polder  en op de dijk langs het Markermeer is die natuur goed te beleven.